مـوزه ها و فرهنگـسراها

 

فرهنگسرای بهشت

در سطح شهر مشهد حدود 15 موزه مشغول فعالیت هستند . گنجینه های آستان قدس رضوی که در محدوده حرم علی بن موسی الرضا(ع) قرار دارد و یکی از بزرگترین موزه های کشور و دارای ده موزه جداگانه است ، موزه توس در کنار آرامگاه حکیم توس ، موزه نادری در کنار آرامگاه نادرشاه افشار ، موزه آب ، موزه علوم و تاریخ طبیعی مشهد و موزه بزرگ تاریخ طبیعی خراسان از جمله موزه های سطح شهر مشهد است .

مشهد دارای فرهنگسراها و مراکز فرهنگی متعددی است . برخی از فرهنگسراها و نگارخانه های مشهد عبارتند از خانه هنرمندان مشهد ، فرهنگسرای جهاد دانشگاهی مشهد ، مجتمع فرهنگی هنری امام رضا(ع)، فرهنگسرای بهشت ، فرهنگسرای پایداری و مرکز آفرینش های هنری آستان قدس رضوی .

 

موزه مرکزی آستان قدس رضوی

هدف از ایجاد این مرکز فرهنگی در حرم علی بن موسی الرضا(ع) نگهداری از اشیای نفیس و گران بها و نادری بوده که در طی زمان توسط ارادتمندان به اهل بیت تقدیم شده است . این مکان پس از آخرین تغییرات در سال 1378 شمسی افتتاح گردید . طبقه همکف ساختمان به محل نگهداری و نمایش گنیجینه هدایای رهبری اختصاص یافته است . این اشیاء توسط شخصیت های داخلی و خارجی هدیه شده است .

 

موزه مردم شناسی رباط ویرانی

این موزه با هدف معرفی جایگاه و اهمیت مشاغل سنتی و بومی مشهد در سال 1385 شمسی در محل رباط ویرانی از بناهای تاریخی دوره تیموری و صفوی ایجاد گردیده است . رباط ویرانی بنایی است سرپوشیده که در قرون و سده های پیشین در راه کاروان رو نیشابور به توس واقع بوده اما امروزه در محور گردشگری مشهد شاندیز در ویرانی 19 واقع است .

 

موزه بزرگ خراسان

هنر معماری ایران از پیشینه‌ای دیرپا برخوردار بوده و ریشه در باورها و اعتقادات و نسبت‌های گذشته دارد. با همین دیدگاه طراحان موزه بزرگ خراسان رضوی با الهام از نقشه و طرح بنای هارونیه و عمارت خورشید ساختمان موزه بزرگ خراسان رضوی را پی‌ریزی نمودند. مکان این موزه در زمینی به وسعت ۴۹۰۰ متر مربع از پروژه‌های سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی است. ساختار طرح دارای دو فرم مکعب شکل و استوانه‌ای است که هدف از آن نمود معماری ـ عملکرد و نقش فرهنگی ـ اجتماعی بوده و اصول درون‌گرایی در بنای موزه متجلی می‌شود. اجرای این طرح در ۱۳ طبقه و زیربنای تقریبی ۱۸۰۰۰ مترمربع از سوی شرکت بین‌المللی مشهد سازه در حال اجرا می‌باشد که در آن بخش‌های مختلفی از جمله، فضاهای موزه‌ای متنوع، اتاق پژوهشگران، محل نمایش دایمی اشیاء، فضاهای اداری و… پیش‌بینی شده است. این موزه درحال احداث می‌باشد.

 

آرامگاه نادرشاه

آرامگاه نادرشاه بنایی است در مجموعه باغ موزه نادری در شهر مشهد که به یادبود نادرشاه افشار در سال ۱۳۴۲ خورشیدی توسط هوشنگ سیحون طراحی و ساخته شده‌است. ساختمان آرامگاه نادر شاه از قسمت مرکزی که محل تدفین نادرشاه میباشد و دو تالار موزه تشکیل شده است که یکی از آنها موزه اسلحه دوره‌های مختلف تاریخ ایران و دیگری موزه اسلحه و آثار مربوط به دوران نادرشاه را نمایش میدهد.
تالار شماره ۱: که به‌نمایش اشیاء مختلفی به‌منظور معرفی آثار تاریخی دوره افشار پرداخته است. شامل انواع سلاح‌ها، البسه و پوشاک رزمی نظامیان دوره افشار، تابلوهای نقاشی از نادر و صحنه‌های جنگ مانند تابلویی از جنگ کرنال، وسایل سوارکاری مانند زین و برگ اسب از دوره افشار تا قاجار، چند نسخه خطی نفیس از جمله تاریخ جهانگشای نادری و دو شمشیر متعلق به نادراختصاص دارد .
تالار شماره ۲: در حال حاضر به نمایش برخی تصاویر و نیز پاره ای اطلاعات تاریخی در ارتباط با زندگی نادرشاه افشار و همچنین کلنل محمدتقی خان پسیان اختصاص یافته است.
همچنین در گوشه شمالی آرامگاه نادر، آرامگاه محمد تقی خان پسیان سردار خراسان قرار دارد.

 

خانه ملک

خانه ملک مربوط به اواخر دوره قاجار است و در مشهد، ضلع شرقی خیابان امام، روبروی اداره دارائی واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۸ شهریور ۱۳۷۷ با شمارهٔ ثبت ۲۱۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این بنا یکی از نمونه خانه های زیبای برجا مانده از دوران انتقال معماری در اواخر عصر قاجاریه محسوب می شود. بنای مزبور در گذشته بسیار وسیع تر بوده اما اکنون تنها بخش بیرونی آن برجای مانده که شامل دو طبقه است. طبقه بالایی دارای سقف مشبک و منبت کاری شده چوبی و شومینه گچبری زیبایی است. خانه ملک امروزه مرکز هنر های سنتی میراث فرهنگی و گردشگری خراسان رضوی است. گفتنی است که مسئول حفظ و احیای محوطه های تاریخی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی، حمام خانه ملک را تنها نمونه حمام تاریخی خصوصی دوره خود در شهر مشهد معرفی نموده است. این بنا در سال 1385 به عنوان خانه توریست انتخاب شد.